Tonnie Driessen in de studio van Optimaal FM

Het wordt nooit meer als Normaal


In het oosten van Nederland ligt de Achterhoek. Dit gebied heet zo vanwege de logistiek onhandige positie. Het ligt met de rug tegen Duitsland en buiten alle grote wegen van de randstad naar het oosten. Toch is het de plek die in de jaren zeventig ver voor liep op de rest van Nederland met de jeugdcultuur. Een groot voorbeeld hiervan is Bennie Jolink die in het Achterhoeks dialect ging zingen en daarmee landelijk bekend werd met zijn band ‘Normaal’. Ik vroeg mij af of zoiets anno 2017 nog een keer kan gebeuren en ging daarom op zoek naar moderne muziek in het Achterhoeks.

één van de platenkoffers van Tonnie DriessenIk ging op bezoek bij Tonnie Driessen. Hij werkt al vijfentwintig jaar bij Optimaal FM en komt dagelijks in aanraking met de muziek uit de Achterhoek. Hij maakt wekelijks een eigen programma op de zondagochtend. Hoewel veel muziek tegenwoordig met de computer wordt afgespeeld, loopt hij nog steeds rond met acht platenkoffers vol met muziek in het Nederlands, Duits en in het Achterhoeks.

Tonnie draait in zijn programma vooral de wat modernere muziek met gitaren. Ben Lukassen, Jovink en Jan Ottink zijn slechts enkele voorbeelden van moderne muziek in het dialect die hij graag draait. Onder het genot van een goede kop koffie op de redactie van Optimaal FM vertelt hij me meer over programma’s in het dialect bij dit radiostation in de Achterhoek. Hij vertelt: ‘Die Achterhoek, dat is eigenlijk een uniek gebied. Het samen zijn van die mensen is toch nog behoorlijk hecht. Daar hoort natuurlijk ook een dialect bij. Ik presenteer mijn programma met een vleugje dialect, maar de weerman doet het wel helemaal plat. We hebben een dialectprogramma op de zaterdagochtend; niet elke plaat is in het dialect, maar de presentatie is wel volledig in het Achterhoeks.’

Een lijstje met muziek van Optimaal FM in het dialectHij neemt me mee naar de studio van Optimaal FM, die vlak naast de redactieruimte ligt, om me een rondleiding door zijn muziekcollectie te geven. Hij laat mij het liedje ‘Achter de schuur’ van Bennie Jolink horen, om me te laten horen dat muziek in het Achterhoeks eigenlijk allemaal levensliederen zijn. Hij vertelt gepassioneerd: ‘Het platteland, daar maken wij ons best wel zorgen om. Een hele hoop agrarische bedrijven moeten namelijk noodgedwongen stoppen. Ze hebben geen opvolgers meer en het bedrijf is te klein. Dit liedje gaat over de toekomstige zoon die het bedrijf over moet nemen. Hij staat achter de schuur een beetje voor zich uit te kijken. De meneer van de bank is net geweest en heeft hem verteld dat de boel verkocht moet worden. Omdat dit zo een actueel onderwerp is, sprak dit zoveel mensen aan!’

Er blijkt ook moderne muziek in het dialect te bestaan. Een goed voorbeeld zijn de Boetners. Een bandje uit de omgeving van Braamt, vlakbij Doetinchem, die het best omschreven kunnen worden als de boyband van de Achterhoek. Tonnie zet het liedje ‘A-j Moar Schik Hebt’ op en zegt ondertussen vrolijk: ‘Dat gaat over: als je maar blij bent… kijk, dat gaat zo.’ Er klinken heftige gitaren uit de luidsprekers die al snel onderdeel blijken te zijn van stevige rockmuziek. ‘En ja, die komen dan op zo’n tentfeest en dat gaat dan zo…’, roept Tonnie boven de muziek uit. Voor ik het weet ligt de volgende Cd al op tafel en Tonnie praat enthousiast verder: ‘Jan Ottink is ook één van mijn favorieten! Die gasten hebben zulke goede muziek gemaakt met zulke goede teksten, alleen toch net niet die doorbraak. Zo jammer!’ Hij zet het liedje ‘Strak in ’t Pak’ aan en het is alsof De Dijk ineens in het dialect is gaan zingen.

De muziek is er dus, maar toch breekt geen van deze bands landelijk door. Wat is dan het verschil met Normaal? Tonnie zet de muziek wat zachter en begint te vertellen: ‘Bennie Jolink en Normaal hadden natuurlijk iets nieuws. Ze begonnen namelijk in het dialect te zingen. Iedereen dacht in die tijd dat dat helemaal niet kon! De eerste platenmaatschappij vond dat ook, maar toch bleef de band het proberen. Met het liedje ‘‘t is kloten hier’ lukte het ze uiteindelijk toch om landelijk bekend te worden. Zij hebben natuurlijk de voorsprong op alle dialectgroepen die er nu zijn. Ik vind dat Jan Ottink zichzelf absoluut kan meten met Normaal, maar ze pakken die landelijke doorbraak niet.’

Zonder landelijke doorbraak voor dit soort bands is de toekomst van moderne dialectmuziek onzeker. Tonnie zegt daarover: ‘Ik maak me daar zelf wel een beetje zorgen over. Ik moet eerlijk zeggen, in het verleden hebben we er bij Optimaal FM wel meer aandacht aan geschonken. Ik vind persoonlijk dat we er te weinig aan doen. Wat Normaal overkomen is, gaat niet snel nog een keer gebeuren.’

Verantwoording en Beoordeling

Ik schreef dit artikel voor project Blog van de opleiding media, informatie en communicatie op de Hogeschool van Amsterdam. De opdracht was om artikelen voor VICE te schrijven vanuit de regio. Hoewel dit artikel misschien niet geschikt is voor VICE, heb ik het project samen met mijn collega’s afgerond met een 7,4.